Trọn bộ trợ từ trong tiếng Nhật: Cách dùng & Bài tập ôn tập

Trong hành trình chinh phục tiếng Nhật, nếu từ vựng trong tiếng Nhật là gì được coi là những viên gạch xây nên câu văn, thì trợ từ trong tiếng Nhật chính là lớp xi măng kết nối chúng lại với nhau. Nếu không nắm vững cách sử dụng trợ từ trong tiếng Nhật, câu nói của bạn sẽ trở nên rời rạc, thậm chí gây hiểu lầm tai hại cho người đối diện.

Bài viết này, VTI Mirai sẽ cùng bạn hệ thống lại toàn bộ các trợ từ trong tiếng Nhật, từ cơ bản đến nâng cao, kèm theo những mẹo học trợ từ tiếng Nhật cực kỳ hiệu quả giúp bạn tự tin đạt điểm tuyệt đối trong kỳ thi JLPT.

Hệ thống các trợ từ trong tiếng Nhật và cách dùng

Trợ từ trong tiếng Nhật là gì?

Trợ từ trong tiếng Nhật (助詞 – joshi) là những từ đứng sau danh từ, cụm từ hoặc một số thành phần trong câu để biểu thị quan hệ ngữ pháp, vai trò và sắc thái ý nghĩa. Các trợ từ phổ biến gồm は, が, を, に, で, へ, と, も, の.

Xem thêm: Tổng hợp 7+ trang web học tiếng Nhật online miễn phí

Trước khi tìm hiểu chi tiết, chúng ta cần hiểu rõ khái niệm: Trợ từ (Joshi - 助詞) là những từ ngắn, thường đứng sau danh từ, động từ hoặc tính từ để chỉ ra mối quan hệ ngữ pháp giữa các thành phần trong câu.

Khác với tiếng Việt hay tiếng Anh sử dụng giới từ đứng trước danh từ, cách dùng trợ từ trong tiếng Nhật là đặt chúng ngay sau từ mà chúng bổ nghĩa. Việc hiểu rõ trợ từ tiếng Nhật là chìa khóa để bạn hiểu được ai làm gì cho ai trong những câu văn phức tạp.

Trợ từ は (Wa) – Trợ từ chủ đề

Đây là trợ từ quan trọng nhất trong các trợ từ trong tiếng Nhật n5. Trợ từ は được dùng để đưa ra chủ đề chính của câu nói, thứ mà cả người nói và người nghe đều đang hướng sự chú ý vào. Thành phần đứng trước は chính là chủ đề được đem ra bàn luận, giải thích ở vế sau.

Cách dùng: [Danh từ] + は + [Thành phần vị ngữ]

Ví dụ: 私は VTI Mirai の学生です。(Watashi wa VTI Mirai no gakusei desu - Tôi là học viên của VTI Mirai).

Trợ từ が (Ga) – Trợ từ chủ ngữ

Trợ từ が dùng để biểu thị chủ ngữ mang tính chỉ định hoặc nhấn mạnh vào chính bản thân chủ thể đó chứ không phải ai/ cái khác. Ngoài ra, が bắt buộc phải đi kèm với một số động từ chỉ khả năng, sự tồn tại hoặc các tính từ trong tiếng Nhật chỉ tâm lý, sở thích.

Cách dùng: [Danh từ] + が + [Động từ/Tính từ]

Ví dụ: 雨が降っています。(Ame ga futte imasu - Mưa đang rơi).

Trợ từ を (Wo) – Trợ từ tân ngữ

Trợ từ を được sử dụng để kết nối giữa một danh từ chỉ vật thể/người với một ngoại động từ. Nó chỉ ra đối tượng chịu sự tác động trực tiếp từ hành động của chủ thể, thường được sử dụng với tha động từ.

Cách dùng: [Danh từ (vật tác động)] + を + [Ngoại động từ]

Ví dụ: 日本語を勉強します。(Nihongo wo benkyou shimasu - Tôi học tiếng Nhật).

Trợ từ trong tiếng Nhật に (Ni) – Trợ từ chỉ thời gian, địa điểm, mục tiêu

Đây là một trong những trợ từ đa năng và phức tạp nhất. Trợ từ ni trong tiếng Nhật dùng để chỉ thời điểm cụ thể xảy ra hành động (có con số), điểm đến của chuyển động, hoặc vị trí tồn tại của sự vật.

Cách dùng:

• Chỉ thời điểm diễn ra hành động: [Thời gian] + に + [Động từ]

Ví dụ: 7時に起きます。 (Shichiji ni okimashita - Tôi thức dậy lúc 7 giờ).

• Chỉ địa điểm có sự vật, sự việc hiện hữu: [Danh từ (Địa điểm)] + に + [Danh từ (Chủ thể)] + が + [います / あります]

Ví dụ: 机の上に本があります。(Tsukue no ue ni hon ga arimasu - Ở trên bàn có cuốn sách).

• Nhấn mạnh đích đến của hành động một cách rõ ràng: [Danh từ (Địa điểm)] + に + [行きます / 来ます / 帰ります]

Ví dụ: 明日、日本に行きます。(Ashita, nihon ni ikimasu - Ngày mai tôi đi Nhật Bản).

• Đi đâu đó để làm gì: [Danh từ (Hành động)] + に + [行きます / 来ます / 帰ります] / [Động từ (bỏ ます)] + に + [行きます / 来ます / 帰ります]

Ví dụ: 友達の家に遊びに来ます。(Tomodachi no ie ni asobi ni kimasu - Đến nhà bạn chơi).

Xem thêm: Bí quyết học tiếng Nhật online hiệu quả cho người mới bắt đầu

• Chỉ số lần thực hiện hành động: [Khoảng thời gian] + に + [Số lần (回 / 度)] + [Hành động]

Ví dụ: 1週間に2回、映画を見ます。(Isshūkan ni nikai, eiga o mimasu - Một tuần tôi xem phim 2 lần).

Trợ từ へ (E) – Trợ từ chỉ phương hướng

Trợ từ へ được sử dụng để chỉ phương hướng đến một nơi nào đó, thường đi chung với 行きます / きます / かえります / 戻ります, và dịch là "Hướng về phía..."

Ví dụ: 駅へ行きます。(Eki e ikimasu - Tôi đi hướng về phía ga).

Trợ từ で (De) – Trợ từ chỉ nơi chốn hành động, phương tiện

Trợ từ で được dùng khi người nói muốn mô tả nơi chốn xảy ra một hành động cụ thể, hoặc chỉ ra công cụ, phương tiện, cách thức để thực hiện một việc nào đó.

Cách dùng:

• Diễn tả nơi xảy ra hành động, sự kiện: [Danh từ (Địa điểm)] + で + [Động từ (Hành động)]

Ví dụ: 学校で日本語を勉強します。(Gakkou de nihongo o benkyou shimasu - Tôi học tiếng Nhật ở trường học).

• Chỉ phương tiện, dụng cụ , cách thức, nguyên liệu: [Danh từ (Phương tiện / Dụng cụ / Cách thức / Nguyên liệu)] + で + [Động từ]

Ví dụ: バイクで会社へ行きます。(Baiku de kaisha e ikimasu - Tôi đi đến công ty bằng xe máy).

• Chỉ số lượng hoặc thời gian, phạm vi: [Số lượng / Thời gian / Phạm vi] + で + [Hành động / Kết quả]

Ví dụ: 30分で部屋を掃除します。(Sanjuppun de heya o souji shimasu. - Tôi sẽ dọn xong phòng trong 30 phút).

• Chỉ nguyên nhân lý do: [Danh từ (Nguyên nhân / Lý do)] + で + [Vế kết quả (Hành động / Trạng thái)]

Ví dụ: 台風で電車が止まりました。(Taifū de densha ga tomarimashita - Vì bão nên xe điện bị dừng).

Trợ từ と (To) – Trợ từ nối danh từ, cùng với

Trợ từ と dùng nối hai danh từ với nhau mang ý nghĩa liệt kê toàn bộ "A và B", hoặc biểu thị đối tượng cùng thực hiện hành động với chủ ngữ.

Cách dùng: [Danh từ A] + と + [Danh từ B] / [Danh từ (Người)] + と + [Hành động]

Ví dụ: リンゴとバナナを買いました。(Ringo to banana o kaimashita - Tôi mua táo và chuối).

Trợ từ も (Mo) – Trợ từ "Cũng"

Được dùng khi muốn diễn tả một sự vật, sự việc hoặc tính chất nào đó có đặc điểm tương đồng, giống với một sự vật, sự việc đã được nhắc đến trước đó.

Cách dùng: [Danh từ] + も + [Vị ngữ (Động từ / Tính từ / Danh từ)]

Ví dụ: 昨日は ビールを 飲みました。今日 も ビールを 飲みました。(Hôm qua tôi đã uống bia. Hôm nay tôi cũng uống bia.)

Trợ từ の (No) – Trợ từ sở hữu, kết nối danh từ

Trợ từ の dùng để kết nối hai danh từ, chỉ sự sở hữu hoặc bổ sung ý nghĩa.

Cách dùng: [Danh từ A] + の + [Danh từ B]

Ví dụ: これは 私 の 本です。(Kore wa watashi no hon desu - Đây là cuốn sách của tôi).

Phân biệt các trợ từ tiếng Nhật dễ nhầm lẫn

Phân biệt に (Ni), で (De), を (Wo)

Đây là bộ ba dễ gây nhầm lẫn nhất khi học cách dùng trợ từ tiếng Nhật:

• に (Ni): Chỉ nơi tồn tại (Có cái gì ở đâu)

Ví dụ: 会社にパソコンがあります。(Ở công ty có máy tính.)

• で (De): Chỉ nơi diễn ra hành động (Làm việc gì ở đâu)

Ví dụ: 会社で働きます。(Làm việc ở công ty.)

• を (Wo): Chỉ địa điểm mà hành động di chuyển qua hoặc rời khỏi

Ví dụ: 公園を散歩します。(Đi qua công viên.)

Xem thêm: Top 5 trung tâm dạy tiếng nhật tại TPHCM giảng dạy tốt nhất

Phân biệt に (Ni) và へ (He)

Mặc dù cả hai trợ từ đều chỉ sự di chuyển, nhưng vẫn có sự khác biệt:

• に (Ni): Nhấn mạnh vào đích đến cuối cùng.
• へ (He): Nhấn mạnh vào hành trình/hướng đi.

Trong giao tiếp thông thường, hai trợ từ này có thể thay thế cho nhau, nhưng trong các bài thi ngữ pháp cấp độ cao, việc nhận biết sắc thái này rất quan trọng.

Phương pháp học trợ từ tiếng Nhật hiệu quả

Mẹo học và áp dụng trợ từ tiếng Nhật hiệu quả

Nhiều người học thuộc lý thuyết khá tốt nhưng khi giao tiếp vẫn dùng sai trợ từ. Lý do là vì trợ từ không nên học theo kiểu dịch nghĩa, mà cần luyện bằng ngữ cảnh thực tế với các mẹo sau:

• Học theo cụm động từ: Thay vì nhớ を (wo) là trợ từ tân ngữ, hãy nhớ luôn câu hoàn chỉnh ご飯を食べます。 (Gohan wo tabemasu - Tôi ăn cơm). Điều này giúp bạn hình thành phản xạ tự nhiên.
• Sử dụng sơ đồ tư duy: Vẽ ra các nhánh của trợ từ に trong tiếng Nhật để thấy được sự liên kết giữa thời gian, địa điểm và đối tượng.
• Học qua hình ảnh: Kết nối các giới từ trong không gian với hình ảnh minh họa sẽ giúp não bộ ghi nhớ lâu hơn 40% so với chữ viết thuần túy.
• Lưu ý về tính từ trong tiếng Nhật: Khi kết hợp trợ từ với tính từ trong tiếng Nhật, đặc biệt là tính từ đuôi (な), hãy chú ý cách biến đổi.

Xem thêm: Top 5 trung tâm tiếng Nhật Hà Nội uy tín, nhiều giáo viên Nhật

Bài tập điền trợ từ tiếng Nhật tổng hợp nâng cao năng lực ứng dụng

Chọn trợ từ thích hợp để điền vào dấu ngoặc đơn ():

1. あの方 (____) どなたですか。
2. サントスさんはブラジル人です。マリアさん (____) ブラジル人ですか。･･･はい、マリアさん (____) ブラジル人です。･･･ミラーさん (____) ブラジル人ですか。･･･いいえ, ミラーさん (____) ブラジル人じゃありません。
3. グブタさんは IMC (____) 社員です。
4. 私 (____) 山田です。
5. それはどこ (____) 時計ですか。･･･日本 (____) です。
6. マリアさん (____) お国 (____) どちらですか。･･･ブラジルです。
7. 田村電気 (____) 何 (____) 会社ですか。･･･コンピューター (____) 会社です。
8. すみません。そのワイン (____) 見せてください。･･･どうぞ。･･･どこ (____) ワインですか。･･･フランスのです。･･･じゃ、これ (____) ください。
9. これは日本 (____) 自動車です。
10. あの人は誰 (____) ですか。

Đáp án và giải thích chi tiết

1. Trợ từ: は

Giải thích: Sử dụng trợ từ は để đánh dấu chủ thể của câu hỏi. "Vị kia (あの方)" là chủ đề chính mà người nói muốn xác định danh tính.

2. Trợ từ: も / も / も / は

Giải thích:

• Ba vị trí đầu dùng も (nghĩa là "cũng") vì Maria và anh Miller đang được đặt trong bối cảnh có cùng quốc tịch Brazil giống anh Santos.
• Vị trí cuối cùng dùng は để nhấn mạnh sự đối lập: "Riêng anh Miller thì không phải là người Brazil".

3. Trợ từ: の

Giải thích: Dùng trợ từ の để chỉ sự thuộc về. Ở đây là mối quan hệ giữa một cá nhân và tổ chức (Nhân viên thuộc công ty IMC).

4. Trợ từ: は

Giải thích: Cấu trúc giới thiệu bản thân kinh điển [Chủ ngữ] + は + [Danh từ] + です. Trợ từ は giúp xác định "Tôi" là chủ thể của thông tin phía sau.

5. Trợ từ: の / の

Giải thích: Cả hai vị trí đều dùng の để chỉ xuất xứ hoặc nơi sản xuất. "Đồng hồ của đâu?" và câu trả lời "Của Nhật Bản".

6. Trợ từ: の / は

Giải thích:

• Trợ từ の kết nối danh từ "Maria" và "Đất nước" (Đất nước của Maria).
• Trợ từ は đánh dấu cụm danh từ đó làm chủ đề để hỏi "là ở đâu?".

7. Trợ từ: は / の / の

Giải thích:

• は xác định công ty Tamura Denki là chủ thể đang được nhắc đến.
• Hai trợ từ の còn lại dùng để liên kết các danh từ chỉ nội dung/lĩnh vực hoạt động (Công ty về lĩnh vực máy tính).

8. Trợ từ: を / の / を

Giải thích:

• を đứng sau vật chịu tác động của hành động "xem" (misete) và "lấy/mua" (kudasai).
• の dùng để hỏi về xuất xứ của chai rượu vang.

9. Trợ từ: の

Giải thích: Tương tự câu 5, trợ từ の ở đây dùng để bổ nghĩa cho danh từ "ô tô", cho biết chiếc ô tô này có nguồn gốc sản xuất từ Nhật Bản.

10. Đáp án: × (Không điền trợ từ)

Giải thích: Trong cấu trúc câu hỏi danh tính trực tiếp "Người kia là ai?", chúng ta không cần thêm bất kỳ trợ từ nào vào giữa đại từ nghi vấn (Ai - 誰) và động từ (Desu ka).

Link: Tải Bộ 369 câu bài tập trợ từ tiếng Nhật và đáp án

Nắm được quy tắc là bước đầu, nhưng để sử dụng trợ từ tiếng Nhật chính xác và hình thành phản xạ tự nhiên, bạn cần thường xuyên đặt chúng vào ngữ cảnh và được sửa những lỗi mình dễ mắc phải. Đặc biệt với những cặp trợ từ dễ nhầm như は và が, に và で, việc chỉ học thuộc công thức đôi khi chưa đủ để hiểu rõ cách dùng trong giao tiếp thực tế.

Nếu bạn đang muốn học tiếng Nhật theo một lộ trình rõ ràng hơn, thay vì tự mình ghép nối nhiều nguồn tài liệu, VTI Mirai cung cấp chương trình đào tạo theo phương pháp 2in1, kết hợp mục tiêu JLPT với rèn luyện khả năng giao tiếp (Kaiwa). Học viên được học theo lộ trình có hệ thống, thực hành sử dụng tiếng Nhật và nhận hỗ trợ, sửa lỗi trong quá trình học.

Xem thêm: Khám phá các khóa học tiếng Nhật VTI Mirai - Học chắc JLPT, vững Kaiwa